Wat begint vaak als een onschuldig snotneus en hoestje, kan binnen een paar dagen uitgroeien tot een nachtmerrie voor zowel jou als je baby. Als moeder heb je het waarschijnlijk al meegemaakt: je kleine engeltje wordt plots onrustig, huilt onophoudelijk en lijkt niet meer te kunnen slapen. Oorontsteking bij baby’s is een van de meest voorkomende kinderaandoeningen en raakt vooral kinderen tussen 6 en 18 maanden.
Het is niet alleen vervelend voor je baby, maar ook hartverscheurend om als ouder machteloos toe te kijken. Gelukkig kun je als ouder veel doen om de klachten te herkennen, te verlichten en zelfs te voorkomen. In deze blog deel ik alles wat je moet weten over oorontsteking baby, van de eerste signalen tot de beste behandeling.
Wat is oorontsteking precies en waarom krijgen baby’s het zo vaak
Een oorontsteking bij baby’s, medisch otitis media genoemd, is een ontsteking van het middenoor – het deel achter het trommelvlies. Dit gebeurt meestal als gevolg van een verkoudheid of griepje. Het begint vaak onschuldig: eerst wat snotteren en hoesten, maar dan slaat het virus of de bacterie toe in het middenoor.
De reden dat baby’s hier zo vatbaar voor zijn, ligt in hun anatomie. De buis van Eustachius – dat is het kanaal dat het middenoor verbindt met de keel – is bij baby’s veel korter en smaller dan bij volwassenen. Hierdoor raakt deze buis sneller verstopt tijdens verkoudheid, waardoor vocht zich ophoopt in het middenoor. Perfect terrein voor bacteriën om zich te vermenigvuldigen.
Uit mijn ervaring zie ik dat vooral baby’s die naar de crèche gaan, flesvoeding krijgen of in een rokersgezin opgroeien meer kans hebben op een oorontsteking baby. Ook de winter- en herfstmaanden zijn echte piekperioden – logisch, want dan zijn er meer verkoudheden in omloop. Lees hier meer over hoe je een verkoudheid bij je baby kunt herkennen en behandelen.
Herken de symptomen van oorontsteking bij je baby
Het lastige aan een oorontsteking bij baby’s is dat ze natuurlijk niet kunnen vertellen wat er aan de hand is. Als moeder leer je echter snel de signalen herkennen. Het meest opvallende teken is vaak plotselinge hevige huilbuien, vooral ’s nachts. Je baby lijkt onvertroostbaar, ook al probeer je alles wat normaal gesproken helpt.
Koorts is een ander belangrijk signaal – meestal tussen 38 en 39 graden. Daarnaast zie je vaak dat baby’s slecht drinken of weigeren om te eten, omdat het slikken pijn doet. Ook slapen wordt een ramp: je baby wordt voortdurend wakker van de pijn die verergert als hij plat ligt.
Specifieke signalen waar ik ouders vaak op wijs zijn het trekken aan het oor, waardoor baby’s proberen de pijn te verlichten. Sommige baby’s schudden heftig met hun hoofd of draaien het voortdurend van de ene naar de andere kant. Een ‘loopoor’ – waarbij je vocht of pus uit het oor ziet komen – is eigenlijk een teken dat het trommelvlies is geperforeerd. Dit klinkt eng, maar is vaak juist een verlichting voor je baby omdat de druk wegvalt.
Wanneer moet je direct naar de huisarts
Als je baby jonger is dan 3 maanden en koorts heeft, neem dan altijd direct contact op met je huisarts – ook ’s nachts. Bij zo’n kleine baby kunnen infecties snel escaleren. Hetzelfde geldt als je baby er echt ziek uitziet: suf, slap, of gewoon ‘anders’ dan normaal. Vertrouw op je moederinstinct hierin.
Een loopoor dat langer dan een week aanhoudt, vraagt ook om medische aandacht. Net als wanneer de pijn na drie dagen intensieve pijnbestrijding nog steeds niet vermindert. Ook bij herhaaldelijke oorontstekingen – meer dan vier keer per jaar – is het verstandig om naar de huisarts te gaan voor vervolgonderzoek.
Wees extra alert bij risicokinderen: baby’s met een schisis, het syndroom van Down, of een verzwakt immuunsysteem hebben meer kans op complicaties. Lees hier meer over hoe je verschillende soorten ongemak bij je baby kunt herkennen.
Behandeling thuis wat wel en niet werkt
Het goede nieuws is dat je als ouder veel kunt doen om je baby te helpen. Pijnbestrijding staat voorop: paracetamol volgens de voorgeschreven dosering op de verpakking kan wonderen verrichten. Zorg dat je baby voldoende drinkt – dit helpt niet alleen tegen uitdroging, maar ook bij het doorspoelen van de keel en buis van Eustachius.
Een belangrijk punt: gebruik nooit olie, druppels of andere ‘huismiddeltjes’ in het oor zonder overleg met de huisarts. Dit kan bij een geperforeerd trommelvlies juist schade aanrichten. Wat wel helpt, is je baby wat rechtop laten slapen – bijvoorbeeld in een autostoeltje of door het hoofdeinde van het bedje iets te verhogen.
Antibiotica krijgt niet elke baby met een oorontsteking. In Nederland zijn artsen terughoudend hiermee, omdat veel oorontstekingen vanzelf overgaan. Antibiotica worden vooral voorgeschreven aan baby’s jonger dan 6 maanden, bij ernstige ziekte, een loopoor, of bij risicogroepen. Amoxicilline is meestal de eerste keuze.
Voorkoming is beter dan genezen
Als ervaren moeder kan ik je vertellen dat investeren in preventie echt loont. Een rookvrije omgeving is essentieel – ook passief roken verhoogt het risico op oorontstekingen aanzienlijk. Borstvoeding, vooral de eerste 3 tot 6 maanden, biedt belangrijke bescherming tegen infecties doordat je afweerstoffen doorgeeft aan je baby.
Goede handhygiëne is een absolute must, vooral als er al iemand verkouden is in huis. Was regelmatig je handen en leer ook je andere kinderen dit goed te doen. Vermijd het geven van de fles in rugligging – dit bevordert het naar achteren stromen van melk richting de buis van Eustachius.
Zorg dat je baby alle vaccinaties krijgt volgens het rijksvaccinatieprogramma. De pneumokokken- en Hib-vaccinaties beschermen specifiek tegen bacteriën die vaak oorontstekingen veroorzaken. Ook neusspoelen met fysiologisch zout kan helpen bij verkoudheidsklachten, waardoor de kans op een secundaire oorontsteking bij baby’s afneemt.
Wanneer zijn buisjes nodig en wat kun je verwachten
Soms houdt vocht achter het trommelvlies lang aan zonder acute ontstekingsverschijnselen – dit noemen we otitis media met effusie. Meestal trekt dit binnen drie maanden weg, maar bij aanhoudend gehoorverlies of spraakachterstand kan de KNO-arts trommelvliesbuisjes adviseren.
Trommelvliesbuisjes zijn minuscule buisjes die zorgen voor ventilatie van het middenoor. De ingreep duurt slechts enkele minuten onder narcose en de meeste baby’s zijn dezelfde dag nog gewoon thuis. De buisjes vallen meestal na 6 tot 12 maanden vanzelf uit.
Met buisjes mag je baby gewoon baden en zwemmen, hoewel sommige artsen adviseren om bij zwemmen in open water of dieper dan een meter oordoppen te gebruiken. Bekijk hier onze uitgebreide tips voor veilig zwemmen met je baby.
Veelgestelde vragen over oorontsteking baby
Een vraag die ik vaak krijg is of tandjes doorprikken oorontsteking kan veroorzaken. Direct is er geen verband, maar tandjes kunnen wel klachten maskeren en baby’s zijn tijdens het tandjes krijgen vaak wat vatbaarder voor infecties door verhoogde speekselproductie.
Over vliegen met een oorontsteking baby: bij een acute ontsteking kun je beter het vliegtuig mijden wegens de drukveranderingen. Is je baby aan de beterende hand, dan kan een flesje of speen tijdens opstijgen en dalen helpen om de druk te egaliseren.
Zwemmen is meestal geen probleem bij een eerdere oorontsteking, maar bij een acuut loopoor wacht je beter tot het oor droog is. Let wel op chlorwater in zwembaden – dit kan het trommelvlies irriteren als er nog een perforatie is.
Complicaties die je moet kennen
Gelukkig zijn ernstige complicaties bij oorontsteking bij baby’s zeldzaam, maar het is goed om ze te kennen. Mastoïditis is een ontsteking van het botje achter het oor en herken je aan een rood, pijnlijke zwelling achter het oor waarbij de oorschelp afstaat. Dit vraagt om directe medische hulp.
Trommelvliesperforatie komt vaker voor en geneest meestal spontaan binnen enkele weken. Tijdelijk gehoorverlies is normaal tijdens en na een oorontsteking, maar als dit langer dan 6 weken aanhoudt, neem dan contact op met je huisarts.
Zeer zeldzaam zijn intracraniële complicaties zoals hersenvliesontsteking. Tekenen hiervan zijn extreme slaperigheid, hoge koorts die niet reageert op paracetamol, braken, en een stijve nek. Bij deze signalen bel je direct 112.
