Die kleine felrode vlek op het gezichtje van je baby kan behoorlijk schrikken. Je denkt misschien: wat is dit nou? Een aardbeienvlek bij je baby ziet er op het eerste gezicht best dramatisch uit, maar het is gelukkig veel onschuldiger dan het lijkt. Deze rode, bobbelige vlekjes ontstaan kort na de geboorte en komen eigenlijk vrij vaak voor – bij ongeveer 4 tot 10 procent van alle baby’s. Het zijn goedaardige vaatgezwelletjes die meestal vanzelf weer verdwijnen, ook al duurt dat soms een paar jaar. Meisjes krijgen ze wat vaker dan jongetjes, en vroeggeborenen of baby’s met een laag geboortegewicht hebben ook iets meer kans erop.
Hoe herken je een aardbeienvlek bij je baby
Een aardbeienvlek is eigenlijk vrij makkelijk te herkennen. Het ziet eruit zoals de naam al suggereert: felrood, bobbelig en een beetje aardbei-achtig. Deze vlekken zitten meestal aan de oppervlakte van de huid en voelen iets verheven aan. Soms zie je ook blauwrode of paarse vlekken – dat zijn de diepere hemangiomen, die wat meer onder de huid zitten. En dan heb je nog gemengde vormen, die zowel oppervlakkig als diep zitten.
De meeste aardbeienvlekken zie je in het hoofd-halsgebied, op de romp of aan armen en benen. Ook in de luierstreek komen ze best vaak voor. Je baby kan één enkele vlek hebben, maar soms zijn er ook meerdere. Dat klinkt misschien wat eng, maar ook dat is meestal geen reden tot paniek.
Het verloop van een aardbeienvlek
Wat ik altijd probeer uit te leggen aan ouders is dat een aardbeienvlek door verschillende fases gaat. In het begin, de eerste drie tot vijf maanden, groeit de vlek vaak behoorlijk snel. Dat heet de proliferatiefase en dat kan best wel schrikken – ineens lijkt die vlek elke dag groter te worden. Daarna komt de plateaufase, tussen de vijf maanden en ongeveer een jaar, waarin er niet veel verandert.
En dan begint het mooie deel: de involutiefase. Vanaf ongeveer het eerste jaar begint de vlek langzaam te verbleken en af te vlakken. Dit proces kan jaren duren, maar meestal rond het derde tot zevende jaar is het grootste deel verdwenen. Soms blijven er nog lichte restjes over – wat losse huid, kleine vaatjes die zichtbaar blijven, of een lichte verkleuring. Maar vaak valt dat heel erg mee.
Wanneer moet je naar de dokter
Hoewel de meeste aardbeienvlekken onschuldig zijn, zijn er wel situaties waarin je beter even naar de huisarts of kinderdermatoloog kunt gaan. Locatie maakt het verschil. Zit de vlek op of rond het oog, bij de neus, lippen, oren, in de mond of bij de luchtweg? Dan is het verstandig om het even te laten checken. Ook bij de geslachtsstreek is medische controle aan te raden.
Let ook op complicaties zoals zweren, bloeden, pijn, of als de vlek ineens heel agressief begint te groeien. Bij tekenen van infectie – denk aan toenemende roodheid, pus of koorts – moet je ook direct actie ondernemen. Heeft je baby vijf of meer hemangiomen? Dan wil de arts soms even controleren of er ook interne hemangiomen zijn, bijvoorbeeld in de lever, maar dat is gelukkig zeldzaam.
Speciale aandacht voor grote vlekken
Heel grote aardbeienvlekken in het gezicht of het lumbosacraal gebied (onderrug) kunnen soms geassocieerd zijn met zeldzame syndromen zoals PHACE of PELVIS. Klinkt ingewikkeld, maar je arts weet daar alles van en kan dit goed beoordelen als dat nodig is.
Behandeling van aardbeienvlekken
In de meeste gevallen is de beste behandeling eigenlijk: afwachten en af en toe controleren. Dat heet expectatief beleid in medische termen, maar het betekent gewoon rustig afwachten terwijl je de vlek in de gaten houdt. Voor kleine ulceraties of zweerjes die soms kunnen ontstaan, krijg je meestal instructies voor wondzorg.
Soms is behandeling wel nodig, bijvoorbeeld als de vlek op een risicovolle plek zit of complicaties geeft. Dan is orale propranolol tegenwoordig de eerste keus – dat is een medicijn dat onder medische supervisie wordt gestart. Voor kleine, oppervlakkige vlekjes bestaat er ook een gel met timolol die je lokaal kunt aanbrengen.
Andere behandelingsmogelijkheden
Voor restsporen na het verdwijnen van de vlek kan pulsed-dye laserbehandeling helpen. Chirurgische correctie gebeurt zelden en meestal pas als de vlek al grotendeels verdwenen is, vooral voor cosmetische correcties van restafwijkingen.
Thuiszorg en praktische tips
Thuis kun je best wat doen om je baby’s huid goed te verzorgen. Zachte reiniging en droog deppen is belangrijk – wrijf nooit hard over de vlek. In de luierstreek kun je zinkoxide-barrièrecrème gebruiken om de huid te beschermen. En zorg voor goede zonbescherming om verkleuring te beperken, want die gevoelige huid kan anders donkerder worden.
Als er kleine zweerjes ontstaan, houd die dan droog en schoon. Je krijgt van de arts meestal instructies hoe je dit het beste kunt verzorgen. Let goed op tekenen van infectie – wordt het steeds roder, zie je pus, of krijgt je baby koorts? Dan moet je direct contact opnemen met de huisarts. Net zoals bij baby acne is goede huidverzorging heel belangrijk.
Foto’s maken voor de administratie
Een tip die ik vaak geef: maak in de eerste maanden regelmatig foto’s van de vlek. Zo kun je de groei goed bijhouden en heb je duidelijk materiaal om met de arts te delen als dat nodig is. Het helpt ook om zelf te zien hoe de vlek verandert over tijd.
Veelgestelde vragen over aardbeienvlekken
Doet een aardbeienvlek pijn?
Meestal niet. Alleen als er complicaties zijn zoals zweren kan er wel wat ongemak zijn.
Gaat het echt vanzelf weg?
In de meeste gevallen wel, grotendeels dan. Soms blijven er lichte restjes over, maar vaak valt dat heel erg mee.
Wanneer moet je behandelen?
Alleen als de vlek problemen geeft of op een risicovolle plek zit. De meeste vlekken hoeven niet behandeld te worden.
Is het erfelijk?
Er is geen duidelijk erfelijk patroon bekend. Het komt gewoon voor, net zoals groeiperiodes bij baby’s – het hoort er gewoon bij.
Mag je eraan komen?
Voorzichtig wel, voor verzorging. Maar wrijf er niet hard overheen en bescherm het tegen stoten.
Wat is het verschil met een ooievaarsbeet?
Een ooievaarsbeet is plat en lichtroze, een aardbeienvlek is verheven en felrood. Ze hebben verschillende oorzaken en verlopen anders.
Prognose en geruststelling
Het allerbelangrijkste om te onthouden is dat de meeste aardbeienvlekken een goede prognose hebben. Ze verdwijnen grotendeels vanzelf en laten meestal weinig sporen achter. Ja, het kan een paar jaar duren en soms blijven er lichte cosmetische verschillen over, maar vaak zijn die zo mild dat ze nauwelijks opvallen.
Als de vlek op een plek zit waar vroege behandeling zinvol kan zijn, verbetert snelle verwijzing naar een kinderdermatoloog de uitkomsten. Maar voor de meeste baby’s geldt: rustig afwachten en af en toe controleren is de beste aanpak. Net zoals bij regeldagen is geduld en vertrouwen in het natuurlijke proces vaak het beste medicijn.
Een aardbeienvlek kan in het begin best even schrikken, maar met de juiste informatie en begeleiding hoef je je geen zorgen te maken. Je baby groeit er gewoon overheen, letterlijk en figuurlijk.
Wat is een aardbeienvlek (infantiel hemangioom)?
Een aardbeienvlek is een goedaardig vaatgezwel dat kort na de geboorte ontstaat. Het groeit meestal snel in de eerste 3–5 maanden, stabiliseert rond 9–12 maanden en verbleekt en vlakt daarna geleidelijk af. De meeste vlekken verdwijnen grotendeels tussen 3–7 jaar. Ze zijn niet besmettelijk en komen vaker voor bij meisjes, vroeggeborenen en baby’s met een laag geboortegewicht. Bronvermelding: AAD, NHS, DermNet, UMCG, Thuisarts, UpToDate.
Hoe herken ik een aardbeienvlek bij mijn baby?
Oppervlakkig ziet u een felrode, bobbelige “aardbei-achtige” plek. Diepere hemangiomen ogen blauwrood of paars; gemengde vormen komen voor. Ze ontstaan vaak in het hoofd-halsgebied, op romp of ledematen, soms in de luierstreek. Er kan één vlek zijn of meerdere. Foto’s maken in de eerste maanden helpt groei volgen. Bron: AAD, RIVM/Thuisarts, NHS.
Doet een aardbeienvlek pijn of kan het gaan bloeden?
Meestal doet een aardbeienvlek geen pijn. Pijn of bloeden kan optreden bij een zweertje (ulceratie), vooral op plekken met wrijving zoals de luierstreek of lip. Houd de huid schoon en droog en volg wondzorgadvies indien aanwezig. Let op tekenen van infectie zoals toenemende roodheid, pus of koorts. Bij zorgen: neem contact op met de huisarts of kinderdermatoloog.
Gaat een aardbeienvlek vanzelf weg?
Ja, de meeste verdwijnen grotendeels vanzelf. Na een snelle groeifase volgt stabilisatie en daarna jarenlange geleidelijke afvlakking en verbleking. Restverschillen kunnen achterblijven, zoals lichte huidverschuiving, fijne vaatjes of wat losse huid, meestal cosmetisch mild. Regelmatige observatie volstaat vaak. Bij risicolocaties is vroege beoordeling zinvol. Bronnen: AAD, NHS, DermNet.
Wanneer moet ik medische beoordeling zoeken?
Vraag beoordeling bij vlekken rond oog, neus, lip, oor, in of om mond, luchtweg of geslachtsstreek; bij snelle agressieve groei, zweertjes, bloeden, pijn of infectietekenen; bij vijf of meer vlekken; en bij zeer grote laesies in het gezicht of lumbosacraal gebied. Vroege verwijzing kan complicaties beperken. Bronnen: NHS, AAD, DermNet.
Hoe wordt een aardbeienvlek behandeld als dat nodig is?
Meestal is afwachten met controles voldoende. Bij risicovolle of complicerende hemangiomen is orale propranolol eerste keus en start onder medische supervisie. Kleine oppervlakkige vlekken kunnen reageren op timolol gel/oorzalf. Laser (pulsed-dye) kan helpen bij zweren of restvaatjes. Chirurgie is zelden nodig en vooral voor restcorrecties. Bronnen: AAD, NHS, UpToDate.
Wat kan ik thuis doen voor verzorging en bescherming?
Reinig zacht, dep droog en bescherm de huid. Gebruik in de luierstreek een zinkoxide-barrièrecrème om wrijving en vocht te beperken. Bescherm tegen zon om verkleuring te verminderen. Bij ulceraties: wondbedekking volgens medisch advies, schoon en droog houden, en let op infectietekenen. Maak foto’s om groei met uw zorgverlener te bespreken. Bronnen: AAD, NHS.
Is een aardbeienvlek erfelijk of besmettelijk?
Een aardbeienvlek is niet besmettelijk. Erfelijke factoren spelen meestal geen grote rol; de meeste gevallen ontstaan spontaan. Bekende risicofactoren zijn vrouwelijk geslacht, vroeggeboorte en laag geboortegewicht. Familiegeschiedenis kan soms voorkomen, maar het risico voor broertjes of zusjes is doorgaans laag. Bronnen: AAD, NHS, DermNet, Medscape.
Mag je aan een aardbeienvlek komen of erover wrijven?
Vermijd wrijven, krabben of druk op de vlek om beschadiging en zweren te voorkomen. Knip nageltjes kort en gebruik zachte kleding. Dep de huid droog na het wassen en breng in risicogebieden een barrièrecrème aan. Bij tekenen van irritatie of pijn: stop wrijving, verzorg de huid en overleg bij aanhoudende klachten met de huisarts of kinderdermatoloog.
Wat is het verschil met een ooievaarsbeet of wijnvlek?
Een aardbeienvlek groeit na geboorte en wordt bobbelig en felrood; later verbleekt die. Een ooievaarsbeet (naevus simplex) is vlak, roze-rood, vaak in nek of voorhoofd, en vervaagt meestal binnen enkele jaren. Een wijnvlek (naevus flammeus) is vlak, donkerrood/paars, verdwijnt niet vanzelf en kan later dikker worden. Bronnen: Thuisarts, NHS, AAD.
